Onderzoeksrapport cybercriminele jeugdgroepen in Noord-Nederland

Actueel

Medio 2026 verscheen het onderzoeksrapport cybercriminele jeugdgroepen. Aanleiding voor het onderzoek was de ‘blinde vlek’ bij de veiligheidspartners in Noord-Nederland bij het in kaart brengen van jongeren(groepen) die zich bezighouden met cyber criminele activiteiten. Het ontbreekt aan kennis effectieve identificatie- en aanpakstrategieën. Terwijl deze cybercriminele jeugdgroepen wel degelijk actief zijn in Noord-Nederland.

Talloze cybercriminele groepen actief

Het onderzoek is uitgevoerd is door de Haagse Hogeschool, het Nederlands Studiecentrum voor Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) in samenwerking met het RIEC Noord-Nederland, het Openbaar Ministerie (OM), de politie en meerdere gemeenten in Noord-Nederland.

Uit het onderzoek blijkt dat er talloze (hybride) cybercriminele groepen actief zijn (geweest) in Noord-Nederland. Deze groepen zijn veelal bekend bij strafrechtelijke actoren (politie, OM) en (gedeeltelijk) bij enkele private partijen, zoals banken en telecomproviders. Ze staan echter geheel buiten het zichtveld van lokale veiligheidscoalities, onder leiding van gemeenten. Dit komt doordat veiligheidscoalities te sterk leunen op straatinformatie en onvoldoende kennis hebben om cyberdaders te identificeren. Integrale overlegtafels bespreken problematische en criminele jeugdgroepen op basis van waarnemingen op straat, waardoor zij sterk afhankelijk zijn van deze informatiebron. Dit maakt het lastig om te identificeren of jongeren cyberdelicten plegen, en zo ja welke, omdat deze activiteiten zich doorgaans niet op straat afspelen en daardoor buiten het bereik van traditionele observaties blijven.

De belangrijkste aanbevelingen betreffen het beter benutten van bestaande samenwerkingsstructuren en het verbeteren van kennis en inzicht van praktijkprofessionals op het gebied van cybercrime. Hierdoor kunnen zij signalen vroegtijdig herkennen, proactief optreden en efficiënter signalen delen met lokale actoren.

Pilot in Groningen: van signaal naar aanpak

Ook in Groningen komt online criminaliteit door jongeren vaak niet op de bestaande casustafels terecht. De aanpak is nu vrijwel uitsluitend strafrechtelijk, terwijl een integrale aanpak soms meer kan bieden. Daarom werken gemeente Groningen, het Openbaar Ministerie, de politie, het Zorg- en Veiligheidshuis Groningen en het RIEC Noord-Nederland sinds mei 2026 samen in de pilot integrale aanpak online jeugdcriminaliteit. De pilot richt zich op jongeren van 12 tot 24 jaar, zowel individueel als in groepsverband. De partners bouwen bewust geen nieuw overleg. Ze gebruiken de bestaande tafels rond jeugd en ondermijning. Per signaal volgen ze de route van melding tot aanpak en leggen ze vast wat ze daarvan leren.

Eerste lessen

Sinds mei zijn zeven signalen geïdentificeerd. Vijf daarvan zijn ingebracht bij een bestaande samenwerkingsstructuur en vier zijn in behandeling genomen. Twee zijn een RIEC-casus geworden. Bij de andere twee loopt een persoonsgerichte aanpak die moet voorkomen dat jongeren verder doorgroeien in de (online) criminaliteit. In alle vier casussen biedt de Wet gegevensbescherming door samenwerkingsverbanden (Wgs) de juridische grondslag voor de samenwerking. Over het effect van de aanpak valt nog weinig te zeggen. Wel wijzen de cijfers erop dat signalen de bestaande tafels kunnen bereiken als partners er gericht op letten. Dat lukt beter als professionals weten bij wie ze terechtkunnen en aan welke criteria een signaal moet voldoen. De partners werken daarom aan vaste aanspreekpunten per organisatie en aan een overzicht van de criteria per bestaande samenwerkingstafel, zoals criteria voor een persoons- of groepsgerichte aanpak onder de vlag van het zorg- en veiligheidshuis of de instapcriteria voor een RIEC-casus.

De pilot hoort bij het focusthema online criminaliteit. De inzichten uit Groningen zijn ook bruikbaar voor andere RIEC-partners in Noord-Nederland, bijvoorbeeld voor gemeenten die het thema online criminaliteit uitwerken in hun nieuwe integraal veiligheidsplan.

Heb je vragen naar aanleiding van het rapport of de pilot, of wil je weten hoe je dit in jouw gemeente inzichtelijk kunt maken? Neem dan contact op met het RIEC Noord-Nederland via info@riecnoord.nl.

RIEC Noord-Nederland
Privacyoverzicht

De website van het RIEC Noord maakt gebruik van cookies voor het verzamelen van webstatistieken en om je de best mogelijke gebruikerservaring te kunnen bieden. Deze cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze website en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de website je het meest interessant en nuttig vindt. Lees hier meer over in ons privacybeleid.