Crime scripting
Crime scripting is een analytische methodiek uit de criminologie die zich richt op het bestuderen van crimineel gedrag. Crime scripting is bedoeld om te beschrijven en begrijpen hoe criminele gebeurtenissen plaatsvinden. De methodiek kan goed gebruikt worden voor het analyseren van criminele fenomenen, zoals bijvoorbeeld de smokkel van cocaïne of productie van synthetische drugs.
Een crime script beschrijft de typische stappen die een crimineel doorloopt tijdens het plegen van een misdrijf. Dit kan onder meer betrekking hebben op de voorbereiding, selectie van het doelwit, uitvoering van de daad en het vermijden van detectie. Elk onderdeel van het script bevat componenten zoals rollen, locaties, activiteiten, attributen en randvoorwaarden. Door deze systematische beschrijving creëert het crime script inzicht in het criminele proces en mogelijke aangrijpingspunten voor maatregelen. Op basis van ontwikkelde crime scripts kunnen ook barrièremodellen worden ontwikkeld. Hierin kunnen door de analyse van het criminele logistieke proces en de bijbehorende geldstromen mogelijke barrières worden geïdentificeerd om de criminele processen te ontwrichten. Deze barrièremodellen zijn via het CCV beschikbaar.
In de praktijk brengt crime scripting ook uitdagingen met zich mee. De kennis rondom criminele fenomenen is versnipperd en bevindt zich veelal in de hoofden van experts. Daardoor kan veel kennis niet optimaal aan elkaar gekoppeld worden of gaat zelfs verloren bij bijvoorbeeld verloop van functies. Bovendien is een crime script vaak gericht op een specifiek fenomeen, en worden relaties met andere crime scripts zelden meegenomen in de analyse. Het vormgeven van crime scripts als tabellen, flowcharts of tekst kan betekenen dat interacties en verschillende detailniveaus beperkt kunnen worden weergegeven. Tot slot is het toepasbaar maken van de vastgelegde kennis een belangrijke uitdaging.
Hoe gebruiken de RIEC’s crime scripting?
De laatste jaren worden crime scripts, en de methodiek erachter, steeds vaker gebruikt binnen de RIEC-samenwerkingsverbanden. Deze toepassing vindt zowel plaats binnen fenomeenonderzoeken als binnen casuïstiek. Fenomeenonderzoeken zijn gericht op het verkennen en begrijpen van criminele verschijningsvormen, met als doel het identificeren van oorzaken, mechanismen, verbanden en gelegenheidsstructuren waar deze gebruik van maken. Binnen de casuïstiek worden crime scripts gebruikt om te achterhalen welke rollen personen hebben in een groter crimineel verband om vervolgens te onderzoeken welke maatregelen genomen kunnen worden. Hiermee wordt duidelijk binnen welk deel van dit verband de casus zich afspeelt en welke criminele rollen de subjecten mogelijk uitvoeren.
Crime scripts worden gebruikt bij fenomeenonderzoeken om te begrijpen hoe een crimineel proces verloopt, van welke gelegenheden de criminelen gebruikmaken en wat de kwetsbaarheden hierin zijn. Zo helpt het crimescript voor cocaïnesmokkel onder de waterlijn inzicht te krijgen in de identificerende kenmerken en barrièrekansen bij dit criminele proces. De genummerde elementen in Figuur 1 geven de rollen binnen het crime script aan: Een persoon met kennis van het schip en de locatie (1), spotter (2), transporteur (3) en duiker (4). Deze rollen kunnen ook in andere crime scripts voorkomen. Zo kan de rol van transporteur in dit crime script bijvoorbeeld ook als transporteur fungeren bij andere criminele processen. De geïdentificeerde barrières in dit crime script, zoals hekken om het gebied of het gebruik van betere detectietechnologie, kunnen ook van toepassing zijn op vergelijkbare criminele processen uit andere crime scripts.
Figuur 1: Een scene uit het crime script voor smokkel onder de waterlijn
Twee jaar geleden is er vanuit het RIEC-samenwerkingsverband een grotere focus gekomen op de toepassing van crime scripting door het oprichten van de landelijke werkgroep Integrale Crime Scripting. Deze werkgroep heeft geïnventariseerd hoe de verschillende RIEC’s crime scripting toepassen en wat de meerwaarde hiervan is. De conclusie is dat Integrale Crime Scripting op drie manieren een bijdrage levert binnen het RIEC-samenwerkingsverband: (1) Het brengt verdiepende kennis over criminelen en hun werkwijzen, (2) maakt het eenvoudiger om eenduidig naar problematiek te (leren) kijken en (3) leidt tot meer en specifiekere interventiemogelijkheden.
De werkgroep heeft echter ook geconstateerd dat er landelijk geen eenduidig proces of toepassing van de crime-script-methodiek is. Daarom is er landelijk afgesproken om Integrale Crime Scripting te uniformeren, professionaliseren en te innoveren met als doel kennisopbouw en -uitwisseling over verschijningsvormen van ondermijning en het inzetten van preventie en interventie. Een belangrijk onderdeel hiervan is het bouwen van een toegankelijke en bevraagbare kennisbank met crime scripts. Om deze kennisbank te ontwikkelen werken TNO en de RIEC’s nauw samen aan een applicatie genaamd Pax. Die fungeert enerzijds als een bibliotheek met crime scripts en anderzijds als een dashboard dat analisten in staat stelt deze bibliotheek slim te raadplegen.
Ondermijningslab
Sinds 2018 brengen TNO en het RIEC in het Ondermijningslab wetenschap en praktijk samen in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit. Hier worden kennis en technologie ontwikkeld om de informatiepositie te verbeteren, interventies gerichter te maken, ketensamenwerking effectiever te laten verlopen en een integrale aanpak van ondermijning te bevorderen. Binnen dit programma wordt onderzoek gedaan naar een zoekbare en visuele weergave van crime scripts. Ook wordt onderzocht hoe casusinformatie en kennis van criminele processen van verschillende bronnen en organisaties bij elkaar kunnen worden gebracht.
Pax, een kast vol met kennis
Pax is een applicatie die analisten ondersteunt bij de analyse van criminele processen. Pax beheert een bibliotheek aan individuele crime scripts die onderling aan elkaar gekoppeld zijn op de onderdelen waar ze overlap en gelijkenis vertonen. Daarnaast biedt Pax een visuele en intuïtieve manier om crime scripts weer te geven, waardoor verbanden en patronen kunnen worden geïdentificeerd (zie Figuur 2 voor een illustratie). Deze manier van visualiseren maakt het voor analisten gemakkelijker om relaties tussen componenten zoals modus operandi, rollen en locaties te onderzoeken, en helpt bij het identificeren van unieke, specialistische en kwetsbare schakels in het criminele proces. De applicatie kan daarom worden gebruikt voor onderzoek, besluitvorming en het verkrijgen van inzichten.
Figuur 2: Een illustratie van crime script in Pax, met stappen, rollen en doelen
